Caloriearme (jojo) diëten mogelijke oorzaak van gewichtstoename

yoyoEen onderzoek gedaan door psychologen aan de universiteiten van Bristol en Exeter toont een mogelijk verband aan tussen diëten en gewichtstoename.

Over het onderzoek

Het onderzoek is gedaan met dieren, maar in veel gevallen is dit te vertalen naar menselijk gedrag. Uiteraard niet altijd en daarnaast was dit een observationeel onderzoek, dus verder onderzoek is nodig.

Wat de onderzoekers vonden was dat bepaalde dieren, wanneer er een schaarste aan voedsel is, hier op anticiperen door aan te komen in gewicht (dit is de reden dat onze duiven op de dam wat dikker zijn in de winter dan in de zomer).

De dieren ‘beseffen’ dat er op dat moment een schaarste is (meestal in de winter), maar weten niet wanneer deze schaarste over zal zijn. Als reactie hierop slaan ze wat extra vet op in hun lijf, zodat ze als het ware even vooruit kunnen op deze reserves mocht dat nodig zijn.

Wat betekent dit onderzoek voor mensen?

Aan de hand van deze observaties hebben de onderzoekers een wiskundig model ontwikkeld. Dit model voorspelt dat uiteindelijke gewichtstoename groter is bij mensen die regelmatig diëten in tegenstelling tot mensen die nooit diëten.

Volgens de onderzoekers komt dit omdat de lichamen en hersenen van mensen die niet diëten ‘leren’ dat er altijd voedsel voor handen is en er dus voor het lichaam geen noodzaak is om een extra vetvoorraad op te slaan.

Tijdens de evolutie van de mensheid heeft de mens tijden doorstaan waarin er genoeg te eten was, maar er waren ook tijden waarin er veel minder beschikbaar was. Onze lichamen en hersenen hebben zich hier in de loop der tijden op aangepast.

Voedsel in overvloed

In de westerse wereld is tegenwoordig geen sprake meer van voedselschaarste, in tegendeel juist, we leven tegenwoordig in een wereld waar er een overvloed is aan calorierijk voedsel. Overal en altijd binnen handbereik, er is bijna geen plek in Nederland waar je niet binnen 15 minuten rijden een fastfoodketen kunnen binnenlopen en je favoriete hamburger met frietjes kunt bestellen.

Het probleem met het afwisselen van periodes van caloriearme (zoals koolhydraatarm etc.) diëten met periodes van niet diëten (want diëten is voor de meeste van ons bijna nooit levenslang vol te houden) is volgens de onderzoekers dat je je lichaam alleen maar triggert om vetreserves op te slaan.

Je lichaam en hersenen (die nog een paar eeuwen terug in de evolutie leven) krijgen het idee dat er een periode van voedselschaarste is aangebroken en zich beschermt voor deze ‘barre’ tijden door een reserve aan te leggen.

Vetopslag als evolutionair voordeel

Volgens de onderzoekers zal de drang naar eten ten tijde van diëten (lees voedselschaarste) met de tijd alleen maar groter worden, zelfs wanneer er sprake van gewichtstoename (!) is, omdat dit in evolutionair perspectief een voordeel is.

De onderzoekers denken dat er bij gewichtstoename op zo’n moment waarschijnlijk  dan ook meestal helemaal geen sprake is van een disfunctionerend lichaam/hersenen. Ook is het volgens hun onwaarschijnlijk dat onnatuurlijke zoet voedsel de boosdoener is.

De reden van gewichtstoename moet volgens de onderzoekers eerder gezocht worden in de evolutionaire respons van het lichaam om gewicht (vet) vast te houden als reactie op een tekort aan calorieën (voedsel) op dat moment.

Hoe moet ik afvallen als ik niet voor een caloriearm dieet kies?!

“Ja Ronan leuk allemaal, maar hoe moet ik dan wel afvallen?!” hoor ik je nu denken. Volgens de onderzoekers is de kans op succesvol gewicht (vet) verliezen veel groter wanneer je een niet al te groot calorietekort hanteert, in combinatie met voldoende lichaamsbeweging (sport).

Een uitspraak die ik binnen mijn praktijk altijd meegeef aan cliënten die net bij mij van start gaan is:

“Afvallen (of je gezondheid verbeteren) is een marathon, geen sprint. Je moet het over de lange adem vol kunnen houden om succesvol resultaat te boeken.”

Dit is dan ook precies de reden waarom het zoveel mensen niet lukt op de lange termijn om af te vallen door zelf te gaan diëten of door zelfstandig te gaan trainen in een sportschool. Zelfs mét de begeleiding die ze bieden binnen een sportschool lukt het vaak niet.

Jouw lichaam heeft maatwerk nodig

Maar waarom is het dan zo lastig om zelfs met begeleiding af te vallen? Dat komt omdat afvallen of gezonder worden maatwerk is, ieder lichaam (en hersenen!) is anders en ieder persoon reageert anders op verschillende prikkels.

Sportscholen hebben handig gebruik gemaakt van het concept ‘gezondheid’ of ‘gewicht’ om hier een commercieel model van te maken. Tell-sell ook trouwens…

Nog iedere dag zie ik reclames op televisie met de meest absurde apparaten en voedingsgerelateerde middelen die ons zogenaamd slanker, fitter en gelukkiger zullen maken. En dat binnen 5 minuten per dag. En je kunt het apparaat opbergen onder je bed, ook niet geheel onbelangrijk!

Feit is dat onze gezondheid niet te gieten is in een universele mal. Een dieet of een sportschool zal dan ook alleen werken als je precies weet wat voor jouw lichaam werkt en dan ben ik nog niet eens over de psychologische kant van het verhaal begonnen (begin van het jaar sportschool abonnement/gezonder eten, fanatiek aan de slag en na 3 maanden is daar weinig meer van over. Klinkt bekend?).

Gelukkig begint bij veel mensen het besef door te dringen dat hulp van echte professionals hierbij meer noodzaak dan uitzondering is. We hebben namelijk maar 1 lichaam en 1 stel hersenen en daar moeten we erg zuinig op zijn.

Wat betekent dit voor jouw lichaam?

Ik hoop dat ik je na het lezen van dit artikel heb laten zien dat je lichaam door caloriearme diëten juist meer geneigd is om vet op te slaan. Is dat niet wat je wilt en heb je hulp nodig? Dan help ik je graag. Stel je vraag onder dit artikel of neem contact op.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Een gedachte over “Caloriearme (jojo) diëten mogelijke oorzaak van gewichtstoename”